Các tình huống ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học môn ngữ văn ở trường THCS
Tác Giả :ThS. Nguyễn Thị Thu Hòa



 
Nhóm nghiên cứu: CNĐT- ThS. Nguyễn Thị Thu Hòa
Thư điện tử: thuhoavcl@yahoo.com; Điện thoại: 0904276915
Mục tiêu nghiên cứu: Xác định một số tình huống dạy học ứng dụng CNTT có hiệu quả trong môn Ngữ văn ở trường THCS.
Phương pháp nghiên cứu: Phương pháp nghiên cứu lí luận; phương pháp điều tra, khảo sát thực tiễn; phương pháp chuyên gia; phương pháp thử nghiệm sư phạm.
 
KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
1. Về lí luận
Xác định một số khái niệm:
- Tình huống dạy học: là những sự việc hiện tượng chứa đựng những vấn đề học tập do GV tạo ra tại thời điểm nhất định có sự kết hợp các yếu tố vật chất (tài liệu, phương tiện trực quan), và các yếu tố tinh thần (tâm lí nhóm, chú ý, kí ức, thái độ... và những hiện tượng tâm lí cá nhân) theo hình thức và cấu trúc được tổ chức sư phạm gắn với nội dung học tập và kinh nghiệm hiện có ở người học. Nó hỗ trợ thúc đẩy người học suy nghĩ tìm tòi, lĩnh hội được nội dung học tập.
- Tình huống ứng dụng CNTT trong dạy học: là những sự việc hiện hiện tượng do GV sử dụng các phương tiện và công cụ kỹ thuật hiện đại; chủ yếu là kỹ thuật máy tính và viễn thông tạo nên để phục vụ, hỗ trợ quá trình dạy học.
- Tình huống ứng dụng CNTT trong dạy học môn Ngữ văn: GV có thể ứng dụng CNTT trong những trường hợp sau:
Cài đặt, trình chiếu hình ảnh, âm thanh và các tư liệu cần thiết về tác giả, tác phẩm để dẫn dắt khơi gợi cho HS tìm hiểu TPVH.
Cài đặt, trình chiếu hình ảnh, âm thanh và các tư liệu cần thiết để hướng HS suy nghĩ về các khái niệm, thuật ngữ văn học.
Dùng các hiệu ứng của CNTT hướng sự tập trung chú ý của HS vào những từ ngữ, hình ảnh, chi tiết, những đoạn văn bản chứa đựng nội dung bài học.
Bằng các phần mềm sơ đồ hóa (grap) kiến thức giúp HS tổng hợp chốt lại những vấn đề cơ bản của bài học.
Bằng các phần mềm tạo các kiểu câu hỏi kiểm tra trắc nghiệm khách quan giúp HS có hứng thú học tập và tiếp nhận kiến thức.
Xác định các nguyên tắc sư phạm khi ứng dụng CNTT trong dạy học Ngữ văn:
- Các nguyên tắc chung: 1/ Phù hợp với chương trình, nội dung dạy học; 2/Góp phần tích cực hoá hoạt động học tập của HS; 3/Phù hợp tâm lí lứa tuổi học sinh THCS; 4/Bảo dảm tính thẩm mỹ, tính giáo dục.
- Các nguyên tắc riêng: 1/Không trình chiếu tranh ảnh, băng hình để minh họa có tính chất áp đặt cách hiểu của HS về những hình tượng nghệ thuật được tạo nên bởi sự hư cấu sáng tạo của tác giả. Các tư liệu được trình chiếu phải có tác dụng khơi gợi liên tưởng, tưởng tượng của người học, hỗ trợ cho việc đọc - hiểu TPVH của HS; 2/Không lạm dụng trình chiếu quá nhiều biến giờ dạy Văn- vốn là giờ dạy tìm hiểu suy ngẫm, liên tưởng về nghệ thuật sử dụng từ ngữ thành giờ xem - nhìn;3/Việc dùng PMDH thiết kế những câu hỏi trắc nghiệm không ảnh hưởng đến việc rèn luyện kĩ năng nghe nói, đọc viết của HS.
 
2. Về thực tiễn
Khảo sát tình hình ứng dụng CNTT trong giờ dạy học Ngữ văn ở trường THCS bằng phiếu hỏi 50 GV dạy Ngữ văn ở phòng Giáo dục Hà Đông và Cầu Giấy Hà Nội; dự giờ ở các tỉnh thành: Thái Bình, Hà Tây, Hà Nội; tìm hiểu các giáo án điện tử được giới thiệu trên thư viện điện tử Bạch Kim. Tổng số giờ dự được khảo sát là 30 trong đó có 20 giờ văn, 2 giờ tập làm văn, 8 giờ tiếng Việt ở cả bốn khối lớp 6, 7, 8, 9. Nhận định: chất lượng và hiệu quả các giờ dạy có ứng dụng CNTT môn Ngữ văn còn chưa đồng đều. Nhìn chung là hiệu quả chưa cao. Bên cạnh một số trường hợp ứng dụng đạt hiệu quả tốt (chủ yếu là giờ tiếng Việt) còn rất nhiều giờ dạy chưa thành công. Phổ biến là tình trạng lạm dụng phô diễn công nghệ; ứng dụng CNTT rất tùy tiện, không chú ý đến đặc trưng của PPDH bộ môn, không chú ý tới đặc điểm tâm lí lứa tuổi… làm ảnh hưởng tới chất lượng bài dạy. Nguyên nhân dẫn đến kết quả trên là các GV thiết kế PMDH, sử dụng giáo án điện tử hiện nay phần nhiều là do phong trào, sử dụng tùy tiện theo cảm tính