Phần a: mở đầu
1. Tên đề tài: Đổi mới kiểm tra đánh giá trong môn Ngữ văn.
2. Lý do chọn đề tài.
2.1. Cơ sở lý luận: Xuất phát từ vai trò và tính đặc thù của môn văn trong trường THCS.
Văn học là môn học có vai trò, vị trí đặc biệt trong nhà trường vì nó tác động trực tiếp vào tư tưởng, nhận thức, tình cảm của con người. Khác tất cả các môn học khác, văn học là sự phản ánh trực tiếp và sáng tạo cuộc sống: "Giá trị giáo dục cơ bản của văn học là ở chỗ nó mô tả đời sống bằng nhận thức, không chỉ lĩnh vực đời sống gần gũi và quen thuộc đối với người đọc, mà còn mô tả những điều người đó có thể chưa bao giờ thấy trực tiếp như đời sống của các nước khác, của các tầng lớp khác, thậm chí còn mô tả cuộc sống không còn tồn tại nữa ... Nhờ có văn học mà mỗi người có khả năng mở rộng, đào sâu và xác minh quan niệm của mình về cuộc sống " [14, tr 536].
Tác động trực tiếp vào nhận thức, tình cảm, tư tưởng con người, văn học góp phần hình thành thế giới quan, nhân sinh quan của con người: " Văn tức là người "[14, tr 537]. Do đó, dạy học văn trong nhà trường được coi như một công cụ đắc lực của việc hình thành và phát triển nhân cách người học - một trong những mục tiêu lớn của giáo dục.
Văn học là môn học có vị trí, vai trò đặc biệt trong nhà trường còn vì văn học có khả năng chứa trong nó thành tựu và công cụ của môn học khác: "Văn học chứa trong sự phản ánh của nó những công thức chính xác của toán học, những thành tựu vĩ đại nhất của khoa học tự nhiên khác; những chất liệu đặc biệt của khoa học xã hội. Nó là một nghệ thuật tuyệt diệu và hoàn bị, là tranh hoạ biết hoạt động và âm nhạc biết suy tư "[14, tr 528]; " Là một tôn giáo không kỳ vọng"[14, tr 529]. Dạy văn trong nhà trường do đó thường mang tính tích hợp cao, mang trong nó nội dung của nhiều môn học khác.
Văn học là nghệ thuật ngôn từ nên dạy học văn có những đặc trưng riêng biệt so với các môn học khác. Ngôn từ là lời nói được dùng làm chất liệu để sáng tác văn học, được sử dụng với tất cả phẩm chất thẩm mĩ và khả năng nghệ thuật của nó. Do sử dụng ngôn từ làm chất liệu nghệ thuật nên văn học mang đặc trưng tính hình tượng. Hình tượng văn học mang tính chỉnh thể, toàn vẹn, không thể chia cắt được nên việc dạy học văn không đơn thuần là việc chia nhỏ các kiến thức cho phù hợp với thời gian tiết dạy và trình độ tiếp nhận của HS như các môn học khác. Là nghệ thuật ngôn từ, văn học có khả năng đưa con người thâm nhập vào những thế giới cảm xúc, ấn tượng, suy tưởng mà ngôn ngữ thông thường ít khi truyền đạt được. Do đó, nếu như với các môn học khác, việc chuyển tải tri thức, kỹ năng là nhiệm vụ chủ yếu thì trong dạy học văn nó được đặt song song với việc chuyển tải cảm xúc. Khơi gợi hứng thú cho HS trong giờ văn là việc vô cùng quan trọng. Dạy học văn do đó mang tính đặc thù khi nó gắn liền với cảm hứng của thầy và trò trong giờ văn.
Tóm lại, đặc trưng của văn học tạo cho môn NV một vai trò, vị trí riêng trong nhà trường và do đó cũng tạo ra việc dạy học văn mang tính đặc thù.
2.2. Cơ sở thực tiễn: Xuất phát từ thực trạng dạy học văn trong nhà trường hiện nay:
Dạy và học văn trong nhà trường đã có những điểm đổi mới, đạt nhiều thành tựu trong việc góp phần giáo dục nhân cách HS, thực hiện mục tiêu giáo dục đề ra. Tuy nhiên, thực trạng dạy học văn trong nhà trường hiện nay còn nhiều bất cập:
Về nội dung: Nội dung môn học NV ngày càng xa thực tế cuộc sống. Khoảng cách giữa văn hoá xã hội và văn học nhà trường ngày càng rộng. Xã hội ngày càng phát triển càng cho thấy nội dung giảng dạy trong môn NV còn hạn chế. Với số lượng thời gian dạy văn có hạn cùng với hệ quả của lối dạy văn truyền thụ nên không thể đưa vào nội dung môn NV mọi vấn đề để dạy HS. Do đó cần có sự chọn lựa trong nội dung giảng dạy của môn NV.
Về PP dạy học nói chung, PP dạy văn trong nhà trường nói riêng hiện nay rất chậm đổi mới.
Từ đó dẫn đến kiểm tra đánh giá trong dạy học Ngữ văn còn nhiều hạn chế. Nội dung kiểm tra đánh giá chủ yếu dừng lại ở việc đánh giá khả năng tái hiện